Biến phụ phẩm cà phê thành tài nguyên, thúc đẩy sản xuất xanh

Tại vùng cà phê Arabica Khe Sanh, Quảng Trị, những phụ phẩm từng bị xem là chất thải như vỏ cà phê và cành cây sau cắt tỉa đang được đưa trở lại chu trình sản xuất. Thông qua công nghệ khí hóa sinh khối, nguồn nguyên liệu này được tận dụng để tạo nhiệt phục vụ sấy nông sản, đồng thời thu hồi biochar nhằm cải tạo đất.

HTX Nông sản Khe Sanh hiện quản lý khoảng 300 ha vùng nguyên liệu, với 30 thành viên chính thức và 115 thành viên liên kết. Mỗi năm, vùng nguyên liệu cung ứng khoảng 3.000-3.500 tấn cà phê quả tươi. Vào cao điểm thu hoạch, HTX phải sấy từ 30-80 tấn cà phê mỗi ngày, khiến nhu cầu nhiên liệu rất lớn.

Trước đây, HTX chủ yếu sử dụng củi và than với chi phí khoảng 4-5 triệu đồng cho mỗi mẻ sấy. Trong khi đó, một lượng lớn vỏ cà phê và cành cây sẵn có tại vùng sản xuất chưa được khai thác hiệu quả. Việc tận dụng nguồn sinh khối tại chỗ vì vậy trở thành giải pháp giúp giảm chi phí, đồng thời hạn chế lượng phụ phẩm phải xử lý.

Theo mô hình được triển khai, vỏ cà phê và cành khô sau khi thu gom, xử lý và kiểm soát độ ẩm được đưa vào hệ thống khí hóa sinh khối để tạo nhiệt. Nguồn nhiệt được truyền gián tiếp phục vụ quá trình sấy, góp phần hạn chế khói bụi tiếp xúc với hạt cà phê và bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Đáng chú ý, quá trình nhiệt phân còn có thể thu hồi khoảng 20-25% carbon rắn dưới dạng biochar. Vật liệu này được sử dụng để hỗ trợ đất giữ nước, giữ dinh dưỡng và cải thiện một số đặc tính đất. HTX đã thử nghiệm các công thức phân bón sử dụng biochar cho cây cà phê, cây ăn trái và rau màu, qua đó hình thành vòng tuần hoàn từ phụ phẩm → nhiên liệu → biochar → đất → cây trồng.

Về hiệu quả kinh tế, việc tận dụng phụ phẩm có thể giúp HTX giảm tối thiểu 40% chi phí nhiên liệu cho mỗi mẻ sấy, tương đương khoảng 1,8 triệu đồng. Với 120-180 mẻ sấy mỗi năm, khoản tiết kiệm ước tính đạt 216-324 triệu đồng.

Mỗi năm, mô hình có khả năng tận dụng khoảng 750-1.200 tấn phụ phẩm và thu hồi khoảng 110-300 tấn biochar. Việc thay thế một phần củi, than bằng sinh khối tại chỗ cũng được tính toán có thể giúp giảm tối thiểu 20% phát thải tại công đoạn sấy.

Không chỉ dừng ở việc tiết kiệm chi phí, mô hình còn hướng tới xây dựng cà phê carbon thấp thông qua số hóa quá trình đo đạc, báo cáo và thẩm tra phát thải. Dữ liệu về phát thải sẽ là cơ sở để tính toán dấu chân carbon của sản phẩm, từ đó giúp cà phê Khe Sanh từng bước đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về sản xuất xanh và mở ra khả năng tiếp cận thị trường tín chỉ carbon trong tương lai.

Mô hình tại Khe Sanh cho thấy kinh tế tuần hoàn có thể bắt đầu từ chính những nguồn lực sẵn có trong sản xuất nông nghiệp. Khi phụ phẩm được nhìn nhận như một tài nguyên, doanh nghiệp và hợp tác xã không chỉ giảm chi phí xử lý, mà còn có thể tạo thêm giá trị, giảm phát thải và nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản.

Cách tiếp cận này cũng có thể được nghiên cứu mở rộng sang các ngành hàng có lượng phụ phẩm lớn như hồ tiêu, lúa, sắn, cao su và cây ăn quả. Việc lựa chọn công nghệ và quy mô phù hợp với từng loại nguyên liệu sẽ là yếu tố quan trọng để phát huy hiệu quả của mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp.

BABACO Organic hướng tới phát triển và lan tỏa giá trị của nông sản theo hướng an toàn, chất lượng và bền vững, trong đó việc tận dụng nguồn nguyên liệu, giảm phát thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn là những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao giá trị nông sản Việt Nam.

Nguồn : Báo Quảng Trị